ปฏิปทาที่ทำให้ถึงความหลุดพ้น ๔ ประการ
" นักปฏิบัติธรรม เพื่อให้เข้าถึงธรรม หรือเรียกว่าผู้เป็นปฏิปทานั้น แยกได้ ๔ ประเภท ดังที่ปรากฏไว้ในบทสวดพระสหัสนัย คือ
๑.ทุกขาปฏิปทา ทันธาภิญญา ปฏิบัติลำบาก ทั้งรู้ได้ช้า
๒.ทุกขาปฏิปทา ขิปปาภิญญา ปฏิบัติลำบาก แต่รู้ได้เร็ว
๓.สุขาปฏิปทา ทันธาภิญญา ปฏิบัติสะดวก แต่รู้ได้ช้า
๔.สุขาปฏิปทา ขิปปาภิญญา ปฏิบัติสะดวก ทั้งรู้ได้เร็ว "
พระอาจารย์ธัมมวิชชา ภิกษุณี
ปฏิปทาทางเดินที่ทำให้ถึงความหลุดพ้น ๔ ประการ คือ ต้องพิจารณาให้ดี ต้องรู้เหตุที่มาและรู้ผลอานิสงค์ที่จะเกิดขึ้นทำให้ปฏิบัติได้ถูกทาง สร้างเหตุได้ถูกต้องก็จะทำให้เดินทางถึงจุดหมายได้ถูกทางและถูกต้องเร็วไว ไม่ยาก ไม่ลำบาก ง่ายๆ สบายๆ
๑ทุกขาปฏิปทา ทันธาภิญญา ปฏิบัติลำบาก ทั้งรู้ได้ช้า ปฏิบัติธรรมก็ยาก เข้าถึงธรรมก็ยาก คือผู้ปฏิบัติที่มีโลภ โกรธ หลง มากแรงกล้า ต้องทุกข์อยู่ตลอดเนืองๆ จะปฏิบัติธรรมก็ยาก มีสิ่งขัดขวางตลอด จะเจริญภาวนากรรมฐานที่มีอารมณ์ไม่น่าชื่นใจ จะเจริญสมาธิภาวนา เช่น อสุภะ แต่มีอินทรีย์ก็อ่อน จึงบรรลุเข้าถึงธรรมได้ช้าได้ยาก
อานิสงค์ที่ทำให้ต้องปฏิบัติลำบาก ทั้งรู้ได้ช้า ปฏิบัติธรรมก็ยาก เข้าถึงธรรมก็ยาก เพราะไม่เคยให้ทานสม่ำเสมอมาก่อน ไม่เคยตักบาตรถวายภัตตาหารและสร้างเสนาสนะมาก่อน ไม่เคยสนับสนุนคนอื่นไปปฏิบัติธรรมนั่งสมาธิเจริญภาวนามาก่อน จึงทำให้ต้องลำบากเวลาจะไปปฏิบัติ ปัจจัย ๔ ก็ไม่พร้อม อาหาร ที่อยู่อาศัย เสื้อผ้า ยารักษาโรค ก็ไม่พร้อม และตนเองเป็นคนไม่ฝึกจิต ไม่ปฏิบ้ติธรรมมาก่อน เมื่ออดีตไม่เคยสะสมมา เมื่อไม่เคยฝึกจิตมาก่อน จึงทำให้เข้าถึงธรรมยาก
๒.ทุกขาปฏิปทา ขิปปาภิญญา ปฏิบัติลำบาก แต่รู้ได้เร็ว ปฏิบัติธรรมก็ยาก แต่เข้าถึงธรรมง่าย ผู้ปฏิบัติที่มี โลภ โกรธ หลงมากแรงกล้า ต้องเสวยทุกข์อยู่ตลอดเนืองๆ จะไปปฏิบัติธรรมก็ยาก มีสิ่งขัดขวางตลอด จะเจริญกรรมฐานที่มีอารมณ์ไม่น่าชื่นใจ จะเจริญสมาธิภาวนา เช่น อสุภะ แต่มีอินทรีย์แก่กล้าจึงบรรลุธรรมได้เร็ว
อานิสงค์ที่ทำให้ต้องปฏิบัติลำบาก แต่รู้ได้เร็ว ปฏิบัติธรรมยาก แต่เข้าถึงธรรมง่าย เพราะไม่เคยให้ทานสม่ำเสมอมาก่อน ไม่เคยตักบาตรถวายภัตตาหาร และสร้างเสนาสนะมาก่อน ไม่เคยสนับสนุนคนอื่นไปปฏิบัติธรรมนั่งสมาธิเจริญภาวนามาก่อน จึงทำให้ต้องลำบากเวลาปฏิบัติ ปัจจัย ๔ ไม่พร้อม อาหาร ที่อยู่อาศัย เสื้อผ้า ยารักษาโรคก็ไม่พร้อม แต่ตนเองเคยเป็นคนฝึกจิต ปฏิบัติธรรมมาก่อน เมื่ออดีตสะสมมาและฝึกจิตมาก่อน จึงทำให้เข้าถึงธรรมง่าย
๓.สุขาปฏิปทา ทันธาภิญญา ปฏิบัติสะดวก แต่รู้ได้ช้า ปฏิบัตธรรมก็ง่าย แต่เข้าถึงธรรมยาก ผู้ปฏิบัติที่มีความโลภ โกรธ หลง ไม่แรงกล้า ไม่ต้องเสวยทุกข์ โลภ โกรธ หลง อยู่ตลอดเนืองๆ จะไปปฏิบัติธรรมก็ง่ายสะดวก ไม่มีสิ่งขัดขวางตลอด จะเจริญภาวนากรรมฐานที่มีอารมณ์น่าชื่นใจ จะเจริญสมาธิภาวนาฌาน ๔ อันเป็นสุขละเอียด จะเจริญกรรมฐาน เช่นแสงสว่าง อันมีอารมณ์สบาย แต่มีอินทรีย์อ่อนจึงบรรลุเข้าถึงธรรมได้ช้า
อานิสงค์ที่ทำให้ต้องปฏิบัติสะดวก แต่รู้ได้ช้า ปฏิบัติธรรมก็ง่าย แต่เข้าถึงธรรมยาก เพราะเคยให้ทานสม่ำเสมอมาก่อน เคยตักบาตรถวายภัตตาหาร และสร้างเสนาสนะมาก่อน เคยสนับสนุนคนอื่นไปปฏิบัติธรรมนั่งสมาธิเจริญภาวนามาก่อน จึงทำให้ต้องสบายเวลาปฏิบัติ สะดวกสบายปัจจัย ๔ พร้อม อาหาร ที่อยู่อาศัย เสื้อผ้า ยารักษาโรคก็พร้อม แต่ตนเองเป็นคนไม่เคยฝึกจิต ไม่ปฏิบัติธรรมมาก่อน เมื่ออดีตไม่เคยสะสมมา ไม่เคยฝึกจิตมาก่อน จึงทำให้เข้าถึงธรรมยาก
๔.สุขาปฏิปทา ขิปปาภิญญา ปฏิบัติสะดวก รู้ได้เร็ว ปฏิบัติธรรมก็ง่าย เข้าถึงธรรมก็ง่าย ผู้ปฏิบัติที่มีโลภ โกรธ หลง ไม่แรงกล้า ไม่ต้องเสวยทุกข์ โลภ โกรธ หลงอยู่ตลอดเนืองๆ จะไปปฏิบัติธรรมก็ง่ายสะดวก ไม่มีสิ่งขัดขวางตลอด จะเจริญภาวนากรรมฐานที่มีอารมณ์น่าชื่นใจ จะเจริญสมาธิภาวนาได้ฌาน ๔ อันเป็นสุขละเอียด จะเจริญกรรมฐาน เช่น แสงสว่าง อันมีอารมณ์สบาย แต่มีอินทรีย์แกร่งจึงบรรลุเข้าถึงธรรมเร็วไว
อานิสงค์ที่ทำให้ต้องปฏิบัติสะดวก ทั้งที่รู้ได้เร็วปฏิบัติธรรมก็ง่าย เข้าถึงธรรมก็ง่าย เพราะเคยให้ทานสม่ำเสมอมาก่อน เคยตักบาตรถวายภัตตาหารและสร้างเสนาสนะมาก่อน เคยสนับสนุนคนอื่นไปปฏิบัติธรรมนั่งสมาธิเจริญภาวนามาก่อน จึงทำให้ต้องสบายเวลาปฏิบัติ สะดวกสบายปัจจัย ๔ พร้อม อาหาร ที่อยู่อาศัย เสื้อผ้า ยารักษาโรคก็พร้อม และตนเองเคยเป็นคนฝึกจิต ปฏิบัติธรรมมาก่อนเมื่ออดีตสะสมมาและฝึกจิตมาก่อนจึงทำให้เข้าถึงธรรมง่าย
(จากหนังสือ เรือนธรรม เรือนใจ ภูริทัตตา สามเณรี )
